• Print

    Olivier Meessen et Jan De Clercq, oprichters van kunstgalerie Meessen-De Clercq

    Olivier Meessen en Jan De Clercq hebben, met de hulp van het BAO, een eigen bedrijfje opgericht: een kunstgalerie, waar ze elkaar perfect aanvullen. Olivier Meessen is kunsthistoricus, Jan De Clercq is econoom; de eerste is een Waal, de tweede een Vlaming. Ze bevinden zich in Brussel, waar ze hun passie voor moderne kunst delen met verzamelaars, hun blik resoluut gericht op de internationale markt. En ze zijn niet alleen: ook Brussel heeft zijn poorten wijder opengezet voor de hedendaagse kunst, want binnenkort wordt in de hoofdstad een Magritte-museum geopend.

    Hoe bent u op het idee gekomen om een galerie voor moderne kunst te openen in Brussel?

    Jan De Clercq : “Dat idee is eigenlijk ontstaan door een ontmoeting en een samenloop van omstandigheden. Eerst de ontmoeting: ik ken Olivier Meessen al een jaar of tien, via de vriendenkring van mijn vrouw. Door zijn opleiding als kunsthistoricus voelde Olivier zich helemaal thuis in het wereldje van de kunstgaleries en ik was dan weer enorm geïnteresseerd in hedendaagse kunst. Ik kocht trouwens regelmatig moderne kunstwerken, bescheiden stukken natuurlijk. Maar we hadden elk onze eigen job. En toen werd alles anders. 

    De galerie waar Olivier werkte, moest de deuren sluiten en de zaak waar ik voor werkte in Nederland werd verkocht. Ik heb overwogen om de onderneming te kopen via een Management Buy Out (MBO). De deal was bijna rond, maar uiteindelijk werd ik op de meet geklopt. Enkele maanden later heb ik de firma verlaten met een mooie vertrekpremie op zak en zeeën van tijd in het vooruitzicht. En we dachten, we zouden samen iets nieuws kunnen opstarten …” 

    Een mooi plan, vooral omdat jullie elkaar zo perfect aanvullen…

    “Precies. Ik ben “Precies. Ik ben econoom van opleiding, Olivier kent de kunstwereld op z’n duimpje. De voorbije tien jaar heeft hij een uitgebreid netwerk van kunstenaars en klanten opgebouwd. En vooral, hij had een coherent artistiek project voor ogen, terwijl ik over de middelen en competenties beschikte om de slaagkansen van dit project nog te vergroten. Maar waar alles om draait, is ons wederzijds vertrouwen. Ik zou nooit aan zo’n project beginnen met iemand die ik niet zo goed ken.” van opleiding, Olivier kent de kunstwereld op z’n duimpje. De voorbije tien jaar heeft hij een uitgebreid netwerk van kunstenaars en klanten opgebouwd. En vooral, hij had een coherent artistiek project voor ogen, terwijl ik over de middelen en competenties beschikte om de slaagkansen van dit project nog te vergroten. Maar waar alles om draait, is ons wederzijds vertrouwen. Ik zou nooit aan zo’n project beginnen met iemand die ik niet zo goed ken.” 

    Ook opvallend, jullie hebben beslist om de galerie te openen in Brussel en niet in Antwerpen, bijvoorbeeld, met z’n bekende kunstenaarsscène…

    galerie“Ja, Antwerpen is een trendy stad met een culturele buzz en toch leek het ons van bij het begin vanzelfsprekend dat we ons project in Brussel zouden opstarten. En dat was een hele uitdaging: dé gedroomde locatie vinden in Brussel. We hadden ons oog laten vallen op de bovenstad en waren op zoek naar een herenhuis. Niet eenvoudig dus, vooral omdat we een plek zochten met karakter, maar ook groot genoeg om werken van bekende kunstenaars tentoon te stellen. Stel je voor: een tentoonstellingsruimte van enkele vierkante meters aanbieden aan een kunstenaar die gewoonlijk exposeert in de grootste musea ter wereld. Dat is gewoon ondenkbaar! Daar wil ik wel aan toevoegen dat we niet van plan zijn om enkel werken van grote namen uit de hedendaagse kunstwereld tentoon te stellen. We willen ook jonge kunstenaars de kans geven hun talent te tonen. 

    Hoe dan ook, na 6 maanden zoeken hebben we eindelijk een echt juweeltje gevonden: een karaktervol herenhuis van 700 m² op een boogscheut van de Louizalaan en met drie expositie-etages. Wij waren in de wolken!” 

    Welke formule hebt u gekozen voor dit vastgoed? Leasen? Huren? Kopen?

    Jan De Clercq : “Voor ons project hadden we een speciale ruime nodig en moesten we dus heel wat verbouwingswerken doen. Daarbij komt nog dat we ons project echt op lange termijn bekijken en dus hebben we beslist om te kopen.” 

    En op dat ogenblik is het BAO op het toneel verschenen …

    Jan De Clercq : “Weet je, we moesten meer dan 1 miljoen euro investeren om dat gebouw te kunnen kopen. En toen hebben we ons businessplan opgesteld … met al z’n lacunes. (lacht). Dus ja, op dat ogenblik hebben we een afspraak gemaakt met het BAO. Ik moet toegeven, ik kan nog altijd niet geloven wat die stap ons allemaal heeft opgeleverd! Om te beginnen hebben we heel professionele hulp gekregen om ons businessplan aan te passen, met gedetailleerde informatie over de verwachte cashflow, klanten … En toen dat plan perfect op punt stond, hebben we de bank kunnen overtuigen om ons te helpen. 

    Daarna heeft het BAO ons doorverwezen naar het Participatiefonds – dat een Starteo-lening toekent aan beginnende ondernemers, een achtergestelde lening aan heel interessante voorwaarden – en naar B2E-KMO Brussel, een dochteronderneming van de Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Brussel. Ik denk dat wij een van de eerste kmo’s waren die financiële steun hebben gekregen van deze twee instellingen. In elk geval, de hulp komt in de vorm van leningen met heel interessante rentevoeten, maar die financiering wordt wel gecoördineerd door de bank. 

    Laatste punt: het BAO heeft ons gewezen op de verschillende mogelijkheden om subsidies te krijgen – het is heel moeilijk, zelfs onmogelijk, om die zelf aan te vragen als je ziet hoeveel ontelbare mogelijkheden er zijn in Brussel. Je hebt professionals nodig om te helpen daar wijs uit te raken.” 

    Voor welke ondernemingsvorm hebt u gekozen?

    Jan De Clercq : “Een bvba. Als je ziet hoeveel geld in de onderneming gepompt is, hadden we ook kunnen kiezen voor een nv. Nu heeft Olivier 51 % van het kapitaal in handen en ik 49 %. Als werkzoekende heeft hij veel premies gekregen – hij volgt bijvoorbeeld Nederlandse les – precies omdat hij hoofdaandeelhouder van de onderneming is. En ik moet toegeven, deze vennootschap kan zonder mij, maar niet zonder hem …” 

    Hoelang heeft het geduurd voor dit project werkelijkheid is geworden?

    Jan De Clercq : “Eigenlijk is dat allemaal redelijk snel gegaan. Ik ben in maart 2007 opgestapt bij mijn vorige werkgever. Daarna zijn Olivier en ik heel intens beginnen te brainstormen over welk project we wilden opstarten. In juni 2007 hebben we ook Art Basel bezocht, een van de belangrijkste beurzen van hedendaagse kunst ter wereld. Om u een idee te geven: vorig jaar waren bijna 300 galeries vertegenwoordigd op dit event. En toen hebben we definitief beslist: we gaan ervoor.” 

    Welke zijn de grote ‘artistieke’ lijnen van uw project?

    Jan De Clercq : “We hebben resoluut gekozen voor een internationale aanpak. Volgens ons zijn er in Brussel te weinig galeries die echt mikken op buitenlandse kunstenaars. We willen ook ruimte bieden voor sterke kunst, kunst die niemand onberoerd laat, die soms choqueert. We zijn niet op zoek naar kunstenaars die “in” zijn, maar naar kunstenaars die iets te vertellen hebben. We zullen dus ongetwijfeld kunstwerken exposeren die ‘moeilijk’ zijn, die een inspanning vragen van onze bezoekers, maar daarin schuilt nu net de kracht van moderne kunst: ons aanzetten om stil te staan, na te denken. Moderne kunst houdt ons een spiegel voor.” 

    Is de Belgische markt groot genoeg voor zo’n project?

    Jan De Clercq : “Wij zijn overtuigd van wel. Uiteraard! Maar onze overtuiging is natuurlijk gebaseerd op een persoonlijke visie en niet op een marktonderzoek in de klassieke zin van het woord. Ons vakgebied is zo specifiek! De werken van een kunstenaar worden letterlijk ‘geboren’ en wij maken een keuze en bieden een platform aan, een ruimte waar die werken tentoongesteld worden. Dat kan bij ons zijn of in samenwerking met musea of openbare ruimtes in de stad … 

    Om terug te komen op uw vraag over de markt, ja, wij hebben klanten die tentoongestelde werken hebben gekocht, zelfs werken die nog niet klaar waren. Weet u, in Brussel wonen veel gepassioneerde verzamelaars en ons land telt heel wat prachtige privécollecties. Wat vooral opvalt, zijn de vele kunstliefhebbers in de leeftijdsgroep tussen 35 en 45 jaar. Dat belooft voor de toekomst. 

    En, ook niet onbelangrijk, de Amerikaanse galerie Barbara Gladstone opent binnenkort een filiaal in Brussel, terwijl de Franse galerie Almine Rech onlangs een ruimte van 1000 m2 heeft gekocht in de Abdijstraat om de werken van zijn kunstenaars te exposeren. Duidelijk een bewijs dat Brussel zich een plaats heeft veroverd op de wereldkaart van de kunst.” 

    Belangrijk punt: welk economisch model hanteert u? Hoe worden uw diensten vergoed?

    Jan De Clercq : “We hebben drie bronnen van inkomsten :

    1. De vertegenwoordiging van kunstenaars. We nemen de werken van de kunstenaars met wie we werken in bewaring en, als een werk verkocht wordt, delen we de verkoopprijs op basis van een variabele winstdeling (afhankelijk van de kosten, bijvoorbeeld). 
    2. Wij gaan ook op zoek naar werken op vraag van verzamelaars en rekenen daarvoor een commissie aan. 
    3. Partnerschappen. We kopen kunstwerken voor eigen rekening en de opbrengst wordt geïnvesteerd in de vennootschap.”

    We hebben het al gehad over uw businessplan … Als alles volgens plan verloopt, wanneer denkt u winst te gaan maken?

    Jan De Clercq : “In principe vanaf het tweede jaar. Dat is ons doel. Maar je mag niet vergeten dat in onze branche enkele grote deals een enorme impact kunnen hebben op de resultaten. We werken per tentoonstelling, zo’n tiental in de loop van het jaar. En daar zullen we de grootste winst boeken.” 

    Interview door Adrien Mintiens  - mei 2008 

    Naam : Jan De Clercq
    Geboortedatum : 26 september 1969

    Belangrijkste diploma’s : licentiaat toegepaste economische wetenschappen en postuniversitair diploma marketing aan de Vlerick Management School

    Datum opstart :  2007
    Activiteitensector : hedendaagse kunst
    Voornaamste uitdaging voor de toekomst : onze visie overbrengen op de mensen die onze galerie bezoeken
    Hobby's :  literatuur, sport
    Persoonlijke filosofie : je voortdurend aanpassen, altijd in beweging blijven
    Plaats : Meessen – De Clercq , Abdijstraat 2 te 1050 Bruxelles - Tel. 02-644.34.54 - www.meessendeclercq.be